Karesi Beyliği
Türk beyliği
Karesi Beyliği, Anadolu'nun batısında Balıkesir, Çanakkale ve Bergama civarında kurulan, Oğuzların Çepni boyuna mensup Türkmenler tarafından tesis edilmiş bir Anadolu beyliklerindendir. Selçuklu Devleti'nin zayıflamasıyla birlikte ortaya çıkan bu beylik, aynı zamanda bölgedeki ilk Türk devlet yapılanması olmuştur. Yönetici sınıf da dahil olmak üzere büyük kısmı Çepni boyundan gelen bu topluluk, daha önceleri Danişmentlilerle bağlantılı olarak Kızılırmak havzasında yaşamış ve bu soy zinciri üzerinden pek çok kültürel miras taşımıştır.
Karesi Beyliği, komşusu Osmanoğulları'nın giderek güçlenmesiyle birlikte bu devletin hakimiyetine girmiş ve böylece Osmanlı idaresine katılan ilk beylik unvanını kazanmıştır. Bu süreçte Karesi bölgesi, Osmanlı yönetiminde Karesi Sancağı adıyla yeniden organize edilmiş ve beylik ileri gelenleri de Osmanlı siyasi ve askeri yapılanmasına önemli katkılarda bulunmuştur. Nitekim, Cumhuriyet'in ilk yıllarında dahi Balıkesir ilinin resmi adı Karesi olarak kalmış, bu da bölgenin tarihi kimliğinin ne kadar köklü olduğunu göstermiştir.
Bu beylikle ilgili birçok kaynakta karşımıza çıkan "Memleket-i Akirus" ifadesi, Arap kaynaklarında sıkça yer almakta ve bazı araştırmacılar tarafından "Akirus" kelimesinden türediği düşünülmektedir. "Akirus"un, İslam öncesi dönemde bu toprakların yerli halkı tarafından kullanılan bir isim olduğu da belirtilmektedir. Bizans tarihçisi Nikiforos Grigoras, 14. yüzyılın başında Batı Anadolu'daki Türk beyliklerinin dağılımını aktarırken, Kalames ve oğlu Karasis’in bu toprakları yönettiğinden ve Karasis’in hüküm sürdüğü bölgeye "Karasia" denildiğinden söz etmektedir. Bu isimlendirme, ilerleyen dönemlerde Karesi adıyla yerini almıştır.
Karesi Beyliği'nin temelleri, Anadolu Selçuklu Devleti döneminde atılmıştır. Uç beyleri olarak görev yapan Türkmen liderleri, Marmara sahillerinden Çanakkale bölgesine, Edremit Körfezi'nden Kyzikos'a kadar uzanan geniş bir coğrafyada Selçuklu sınırlarını korumakla yükümlüydüler. Bu dönemde, önemli bir Selçuklu komutanı olan Karesi Bey, babası Kalem Bey ve Germiyanoğlu Yakup Bey’in de desteğiyle Balıkesir ve çevresini fethetti. Karesi Bey’in, Selçuklu Devleti içerisinde Marmara ve Ege kıyılarından sorumlu "Emir-ül Savahil" unvanına sahip olması, onun stratejik önemini de ortaya koymaktadır. Karesi Bey'in soyunun, Danişment Gazi’nin kurucusu olduğu Danişmentlilere dayandığı bilinmekte ve beylik, Anadolu Selçuklu'nun yıkılışından hemen önce, 1299 yılında resmen bağımsızlığını ilan etmiştir.