Martin Scorsese

Martin Scorsese olarak bilinen Martin Marcantonio Luciano Scorsese, 17 Kasım 1942'de New York'ta, İtalyan kökenli bir ailenin çocuğu olarak dünyaya geldi. Yönetmenlik, senaristlik ve yapımcılık alanlarında sayısız ödüle layık görülen Scorsese, Akademi Ödülü'nün yanı sıra dört BAFTA, üç Emmy, bir Grammy ve üç Altın Küre dahil olmak üzere sayısız prestijli ödül kazandı. 1997'de AFI Yaşam Boyu Başarı Ödülü, 1998'de Lincoln Center Film Derneği Onur Ödülü, 2007'de Kennedy Center Onur Ödülü, 2010'da Cecil B. DeMille Ödülü ve 2012'de BAFTA Akademi Bağlılık Ödülü gibi önemli onurlandırmalara da layık görüldü. Dört filmi, "kültürel, tarihî ve estetik açıdan önemli" kabul edilerek Kongre Kütüphanesi'nin Ulusal Film Arşivi'nde yerini aldı.

Scorsese, film kariyerine New York Üniversitesi Steinhardt Kültür, Eğitim ve İnsani Gelişim Okulu'ndan 1968 yılında aldığı Master of Arts derecesi ile başladı. İlk filmi "Kapımı Çalan Kim?" (1967), Chicago Film Festivali'nde gösterildi. 1970'ler ve 80'lerdeki filmleri, İtalyan-Amerikan kökenleri ve New York'ta geçen çocukluk yıllarından derin izler taşıyordu. Bu dönemde yaptığı filmler genellikle maço erkek merkezliydi ve suç, erkeklik anlayışı, varoluşsal anlamsızlık ile Katolik inancının getirdiği suçluluk ve pişmanlık temalarını işliyordu. Aynı zamanda yavaş çekim, durağan kareler, sesli anlatım, yoğun şiddet görüntüleri ve serbestçe kullanılan küfürlü dil gibi kendine özgü stili de ilk kez "Arka Sokaklar" (1973) filmiyle ortaya çıktı.

Scorsese'nin uluslararası alanda büyük yankı uyandıran bir diğer başarısı ise "Taksi Şoförü" (1976) filmi oldu. Bu filmde, Robert De Niro hasta bir Vietnam gazisini canlandırıyordu ve çalışma, Cannes Film Festivali'nde Altın Palmiye ile ödüllendirildi. De Niro ile Scorsese, "Arka Sokaklar" (1973), "New York, New York" (1977), "Kızgın Boğa" (1980), "Kahkahalar Kralı" (1982), "Sıkı Dostlar" (1990), "Korku Burnu" (1991), "Casino" (1995), "The Irishman" (2019) ve "Dolunay Katilleri" (2023) gibi birçok filmde birlikte çalıştı. Daha sonraki yıllarda ise Leonardo DiCaprio ile de birçok başarılı projede imza attılar: "New York Çeteleri" (2002), "Göklerin Hakimi" (2004), "Köstebek" (2006), "Zindan Adası" (2010) ve "Para Avcısı" (2013). İkili son olarak 2023 yapımı "Dolunay Katilleri"nde birlikte çalıştı. Scorsese ayrıca "Geç Saatler" (1985), "Paranın Rengi" (1986), "Günaha Son Çağrı" (1988), "Masumiyet Çağı" (1993), "Kundun" (1997), "Hugo" (2011) ve "Sükût" (2016) filmlerinin de yönetmenliğini üstlendi.

Televizyon dünyasına da adım atan Scorsese, HBO dizileri "Boardwalk Empire" (2010-2014) ve "Vinyl" (2016) ile HBO belgeseli "Public Speaking" (2010) ve Netflix belgesel dizisi "Pretend It's a City" (2021)'nin bazı bölümlerini yönetti. Ayrıca, "The Last Waltz" (1978), "No Direction Home" (2005) ve "Shine a Light" (2008) gibi birçok rock belgeselinin de yönetmenliğini yaptı. Film tarihine dair derinlemesine araştırmalar yaptığı "A Personal Journey with Martin Scorsese Through American Movies" (1995) ve "My Voyage to Italy" (1999) belgesellerinde de izleyiciyle buluştu. Filmlerin korunması ve restorasyonuna büyük önem veren Scorsese, bu amaca hizmet etmek üzere 2007 yılında Dünya Sinema Vakfı'nı kurdu.