Mehmet Akan
Mehmet Akan, 5 Aralık 1939 tarihinde Şanlıurfa'nın Birecik ilçesinde doğmuş, 9 Temmuz 2006 tarihinde ise İstanbul'da hayata veda etmiş çok yönlü sanatçılarımızdan biriydi. Tiyatro ve sinema dünyasına adım attığı günden itibaren yalnızca sahne sanatlarının farklı dallarında değil, aynı zamanda yazarlık ve folklor çalışmalarıyla da iz bırakmış bir isimdi.
Oyunculuğa ilk adımını Gülriz Sururi-Engin Cezzar Tiyatrosu'nda atan Akan, "Bizimkiler" dizisinde canlandırdığı apartman yöneticisi Sabri Bey rolüyle geniş kitlelerce tanındı. Eğitim hayatına ise Birecik'teki ortaokul, Haydarpaşa Lisesi ve ardından İstanbul Teknik Üniversitesi Makine Mühendisliği'nde devam etti. Üniversite yıllarında, Genç Oyuncular topluluğuna katılarak sahne deneyimlerini pekiştirdi. 1961 ve 1962 yıllarında bu toplulukla birlikte sahnelediği "Kiraz Çiçek Açıyor Aykırı Dal Üstüne" ve "Akçagüller ile Karagülmez" adlı oyunlar, ilk yazarlık denemeleriydi. Aynı dönemde Türk Devrim Ocakları'nda halk dansları çalışmaları yaptı ve bale alanında da Madam Helenar'dan ders aldı.
1962 yılında profesyonel oyunculuğa Gülriz Sururi-Engin Cezzar Tiyatrosu'nda başlayan Akan, ilk yönetmenlik deneyimini de bu toplulukta Haldun Taner'in "Zilli Zarife" adlı oyunu ile gerçekleştirdi. Bu dönemde "Aklın Oyunu", "Othello", "Midas'ın Kulakları", "Ferhat ile Şirin" ve "Keşanlı Ali Destanı" gibi önemli oyunlarda rol aldı. Ardından Ulvi Uraz Tiyatrosu'na geçti ve burada hem oyunculuk yaptı hem de kendi yazdığı "Ham Hum Şaralop" adlı oyunu sahneledi. 1969 yılında Dostlar Tiyatrosu'nun kuruluşunda yer alan Akan, burada "Abdülcanbaz", "Düşmanlar", "Gün Dönerken", "Rosenbergler Ölmemeli", "Şili'de Av" ve "Yaz" gibi oyunlarda hem oyuncu hem yönetmen hem de koreograf olarak görev aldı.
Sanatçı, 1974 yılında Çekoslovakya'da "Keşanlı Ali Destanı"nın koreografisini gerçekleştirdi ve aynı dönemde HASAD adlı topluluğu kurarak geleneksel halk danslarından ilham alan çağdaş dans çalışmalarına imza attı. Bu toplulukta tanıştığı dansçı Alev Akçin ile evlenen Akan'ın 1981 yılında Saliha Şirvan adında bir kızı oldu. Yazdığı oyunlardan biri olan "Hikâye-i Mahmud Bedreddin", 1982 yılında hem Ankara Sanat Tiyatrosu'nda hem de İstanbul Devlet Tiyatroları'nda sahnelendi ve kendisine Ulvi Uraz ile Ankara Sanatsevenler Derneği tarafından en iyi yönetmen ödülü kazandırdı. Aynı oyunla İsmet Küntay en iyi yazar ödülünü de aldı. Sanatçının mezarı ise Zincirlikuyu Mezarlığı'nda bulunmaktadır.
Mehmet Akan'ın adı, doğum yeri olan Birecik'te bir caddeye ve kültür merkezine verildi. Her yıl çeşitli kültürel etkinliklere ev sahipliği yapan Mehmet Akan Kültür Merkezi, onun sanat mirasını yaşatmaya devam ediyor.