Vedad Uşaklıgil

Halil Vedad Uşaklıgil, 1904 yılında İstanbul’da doğan, genç yaşta diplomatik kariyeriyle dikkat çeken Türk diplomatlarından biriydi. Ünlü edebiyatçı Halid Ziya Uşaklıgil’in oğlu olarak tanınan Vedad, küçük yaşta kardeşlerinin kaybının ardından hayata ailesiyle birlikte devam etti. Aynı zamanda kardeşi Bülend Uşaklıgil de diplomatik alanda ilerleyerek onunla aynı mesleği paylaştı.

Vedad’ın yaşamı, aile gezileriyle geçen bir çocukluk dönemiyle başladı. Savaşlar sonrası Avrupa’yı keşfeden ailesiyle birlikte Bern ve Paris’te yaşayan Vedad, daha sonra Atatürk’ün direktifleriyle Osmanlı Bankası’ndan Hariciye Vekâleti’ne geçiş yaptı. Latife Hanım’la olan akrabalık ilişkisi ve piyano yeteneği sayesinde Atatürk’le tanışma fırsatı buldu. Londra görevine atanmasının ardından bir süre Hariciye’den ayrılmak zorunda kaldı ve bu dönemde hukuk eğitimini tamamladı. Sonrasında Bükreş ve Tiran büyükelçiliklerinde görevlendirildi.

3 Aralık 1937 tarihinde, Arnavutluk’un başkenti Tiran’da başkâtip olarak görev yaptığı sırada hayatını kaybeden Vedad Uşaklıgil’in intihar mı ettiği, yoksa farklı bir olayın mı kurbanı olduğu tartışmalara yol açtı. Cenazesi 19 Aralık 1937’de İstanbul’da toprağa verildi.

Vedad’ın yaşamı ve trajik sonu, ailesi ve yakın çevresi tarafından kaleme alınan eserlerde de yer buldu. Babası Halid Ziya Uşaklıgil, diğer kayıplarının ardından yazdığı gibi Vedad için de 1942 yılında Bir Acı Hikâye adlı anı kitabını kaleme aldı. Bu eser, Doğan Hızlan tarafından Uşaklıgil’in başyapıtı olarak nitelendirildi. Selim İleri’nin Kırık Deniz Kabukları adlı kitabıyla Vedad’ın hikâyesi daha geniş kitlelere ulaştı. Ayrıca Yıldıray Oğur’un Cumhuriyet’in Beyaz Mağdurları eserinde de hayatı anlatılan Vedad, Mustafa Kemal ve Latife Hanım’la ilişkileri Rıza Nur’un Hayatım ve Hatıratım ile İpek Çalışlar’ın Latife Hanım adlı kitaplarında detaylı biçimde ele alındı.